Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Người đã sinh ra một dòng họ, là thủy tổ của một gia tộc: Chỉ người đàn ông đầu tiên, gốc gác của một dòng họ, được các thế hệ sau tôn kính và thờ cúng.
   • Người đã sáng tạo, khai sinh ra một nghề nghiệp, một bộ môn nào đó: Chỉ người có công đầu trong việc sáng lập, phát minh và truyền dạy một nghề hoặc một lĩnh vực hoạt động.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Theo gia phả, cụ Đỗ Thế Chấp là ông tổ của dòng họ chúng tôi. (Theo gia phả, cụ Đỗ Thế Chấp là thủy tổ của dòng họ chúng tôi.)
  • Lê Công Hành được suy tôn là ông tổ nghề thêu và nghề in của Việt Nam. (Lê Công Hành được tôn vinh là người sáng lập nghề thêu và nghề in của Việt Nam.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "Tôn làm ông tổ": được công nhận và kính trọng như là người sáng lập.

  • Ông được làng nghề tôn làm ông tổ vì những cống hiến to lớn. (Ông được cộng đồng làng nghề tôn vinh là người sáng lập vì những đóng góp to lớn.)

• "Thờ cúng ông tổ": nghi thức tín ngưỡng thể hiện lòng biết ơn và sự tôn kính đối với tổ tiên hoặc người sáng lập nghề.

  • Các hiệp hội nghề nghiệp thường có ngày giỗ tổ để thờ cúng ông tổ của nghề. (Các hiệp hội nghề nghiệp thường có ngày giỗ tổ để tưởng nhớ và thờ cúng người sáng lập nghề.)

Biến thể và từ gần giống

• Tổ tiên (danh từ): chỉ chung những người thuộc các thế hệ trước trong một dòng họ, phạm vi rộng hơn "ông tổ".
• Thủy tổ (danh từ): từ đồng nghĩa, chỉ người đầu tiên sinh ra một dòng họ.
• Người sáng lập (danh từ): từ thông dụng hơn, chỉ người khởi xướng, lập ra một tổ chức, nghề nghiệp, không mang sắc thái tôn kính cổ truyền như "ông tổ".

Từ đồng nghĩa

• Thủy tổ: người khởi đầu một dòng dõi.
• Người khai sáng: người mở đầu, sáng lập ra một lĩnh vực.

Các cụm từ liên quan

• Ông tổ nghề: cụm từ cố định, dùng để chỉ người sáng lập một nghề nghiệp cụ thể.

  • Truyền thuyết kể rằng ông tổ nghề mộc là Nguyễn Công Nghệ. (Truyền thuyết kể rằng người sáng lập nghề mộc là Nguyễn Công Nghệ.)

• Ông tổ làng nghề: chỉ người có công lập nên và phát triển một làng nghề thủ công truyền thống.

  • Lễ hội làng tôn vinh công đức của vị ông tổ làng nghề. (Lễ hội làng tôn vinh công đức của vị sáng lập làng nghề.)

Thành ngữ liên quan

• Uống nước nhớ nguồn: thành ngữ thể hiện đạo lý biết ơn cội nguồn, tổ tiên, phù hợp với tinh thần tôn kính "ông tổ".
  • Tục thờ cúng ông tổ chính là thể hiện đạo lý "uống nước nhớ nguồn" của dân tộc. (Tục thờ cúng tổ tiên nghề nghiệp chính là thể hiện đạo lý biết ơn cội nguồn của dân tộc.)

1. d. 1. Người đã sinh ra một dòng họ. 2. Người đã sáng tạo ra một nghề nghiệp gì : Lê Công Hành là ông tổ nghề in ở Việt Nam.